Gdy rodzeństwo się bije - kiedy kończy się zabawa, a zaczyna przemoc?

Badania pokazują, że doświadczanie jakiejkolwiek formy powtarzającej się przemocy, niezależnie od jej typu, zwiększa szansę by dziecko doznające przemocy posunęło się do aktów przemocy w czasie dorosłego życia. Możliwe, że doświadczanie przemocy może tworzyć potrzebę władzy i kontroli, co może być podstawą fizycznej agresji w dorosłym życiu. Agresja fizyczna rodzeństwa w ciągu życia, porównywalnie do przemocy fizycznej w dzieciństwie, obserwowania agresji rodziców, agresji rówieśniczej, przemocy emocjonalnej w dzieciństwie oraz przemocy seksualnej w dzieciństwie, pozwala przewidywać stosowanie przemocy w życiu dorosłym.

Nie bez znaczenia jest też relacja wieku sprawcy do wieku dziecka doznającego przemocy. Niektóre badania wskazują na podwyższony wpływ przemocy doznawanej ze strony rodzeństwa, gdy tejże przemocy dopuszcza się młodsze rodzeństwo. Ten podwyższony wpływ może wynikać z podejścia, że przemoc starszego rodzeństwa w stosunku do młodszego uważana jest często za normalną część dzieciństwa, o tyle przemoc młodszego rodzeństwa w stosunku do starszego jest rzadsza, a przez to uważana za coś odchodzącego od normy, powód do interwencji. Nie jest to jednak reguła, bo zdarzają się także rodziny gdzie sytuacja jest odwrotna i to młodszym dzieciom pozwala się na bicie starszych.

Wśród polskiego społeczeństwa również faktem jest, że przemoc wśród rodzeństwa jest tematem traktowanym z niedostateczną powagą, ciągle uchodzącym za przejaw zwykłej rywalizacji lub normalnym objawem dorastania. Polskie badania wskazują na zwiększającą się liczbę osób niepełnoletnich, które stosują przemoc wobec swoich bliskich (najczęściej bracia względem swojego rodzeństwa). Agresja w podsystemie rodzeństwa jest jedną z najbardziej rozpowszechnionych form agresji w rodzinie. Skutkuje problemami behawioralnymi i psychicznymi w adolescencji i w dorosłości: m.in. niepokojem, problemami w budowaniu relacji z rówieśnikami, zachowaniami antyspołecznymi lub ryzykownymi.

Biorąc pod uwagę wysoką częstotliwość występowania przemocy pomiędzy rodzeństwem, warto by specjaliści pracujący z dziećmi i rodzinami, zwracali większą uwagę na relacje między rodzeństwem. Ponieważ nawet niski poziom przemocy rodzeństwa w dzieciństwie może za sobą nieść poważne konsekwencje.

Rodzaj więzi z rodzeństwem daje nam możliwość wnioskowania o jakości funkcjonowania psychospołecznego badanej osoby. Wrogie relacje między rodzeństwem wpływają na poziom symptomów depresyjnych. Godnym uwagi jest fakt, że sprawca przemocy domowej zaczyna od przemocy rozmytej, czyli „akceptowanej” społecznie, trudnej do zauważenia przez osobę jej doznającą i jej otoczenie. Przemoc między rodzeństwem spełnia więc te warunki. Pozytywna więź z bratem lub siostrą umożliwia rozwój indywidualny i społeczny oraz sprzyja lepszemu zdrowiu psychicznemu. Troska o jakość relacji między rodzeństwem powinna być priorytetem dla rodziców i specjalistów pracujących z rodzinami.