Co to jest PTSD? Objawy, historia i czynniki ryzyka

Gdy doświadczamy zdarzenia traumatycznego mogą pojawić się objawy zaburzenia stresowego pourazowego. Dzieje się tak prawie u każdego człowieka. Jednak część osób po niedługim czasie radzi sobie z objawami, które wystąpiły. Niestety, u pozostałej części te objawy oraz problemy emocjonalne ulegają utrwaleniu. Zaczynają przysparzać cierpienia i utrudniają codzienne funkcjonowanie. PTSD może dotyczyć zarówno osób dorosłych jak i dzieci.

Doświadczenie traumy narusza nasze dotychczasowe sposoby radzenia sobie, następuje dezorganizacja naszej struktury psychicznej, a nasza wiara w przewidywalność świata zostaje zachwiana. Zdarza się, że cierpimy, bo tracimy sens życia, czujemy się głęboko osamotnieni i narasta w nas nieufność wobec ludzi.

Pojęcie zespołu stresu pourazowego, czy też zaburzenia po stresie traumatycznym, zostało wprowadzone do DSM III w roku 1980. Jednak już w starożytności pojawiają się wzmianki o podobnych objawach. Najstarszy opis skutków traumy pochodzi z Mezopotamii sprzed 4000 lat. Był to czas krwawych najazdów i zniszczenia miast przez wrogie cywilizacji Sumeru plemiona. Opisywano poczucie lęku, bezradności i zaburzenia snu, które wystąpiły u mieszkańców. Pierwsze medyczne obserwacje pochodzą z czasów wojny secesyjnej. Lekarz Jacob Mendez Da Costa opisywał objawy tzw. serca żołnierskiego, czyli przyspieszony rytm i ból w klatce. Również w XIX wieku, chirurg John Eric Erichsen badał szok pourazowy u ofiar katastrof/wypadków (railway spine). W czasie I wojny światowej zainteresowanie stresem pourazowym wzrosło ze względu na skalę zjawiska występującego wśród walczących żołnierzy. To wtedy powstało określenie ,,shell-shock’’ (szok artyleryjski). W roku 1941 Abram Kardiner - amerykański antropolog kultury i psychoanalityk, opublikował swoją pracę pt. ,,The Traumatic Neuroses of War’’(,,Wojenna nerwica pourazowa’’). Praca ta powstają na gruncie jego doświadczeń w pracy z weteranami I i II Wojny Światowej. Ugruntowała rozumienie zaburzeń pourazowych i opisała syndrom, który później stał się podstawą do wyodrębnienia pojęcia PTSD.

Główne grupy objawów PTSD to: Poczucie ciągłego zagrożenia, Unikanie, Ponowne doświadczanie. W obrębie których mogą występować:

• uczucie zagubienia,
• lęk,
• depresja,
• myśli samobójcze,
• odrętwienie psychiczne,
• ruminacje,
• nawracające natrętne, dręczące wspomnienia traumatycznego wydarzenia
• nawracające, dręczące sny
• reakcje dysocjacyjne (np. Flashback)
• cierpienie psychiczne
• reakcje psychosomatyczne

Wśród różnych czynników chroniących i czynników ryzyka warte odnotowania jest, że badania wskazują, że to reakcja otoczenia jest najsilniejszym czynnikiem wpływającym na długoterminowe skutki traumy. Sposób, w jaki osoba doświadczająca traumy zostaje przyjęta, wysłuchana lub odrzucona przez otoczenie, w istotny sposób kształtuje dalszy przebieg jej zdrowienia lub utrwalania się objawów.

PTSD może się uaktywnić wiele miesięcy po traumie.