Trauma u dzieci – objawy, typy i terapia. Jak rozpoznać i pomóc?

Trauma to nie tylko jednorazowe wydarzenie. W typologii traumy takie jednorazowe zdarzenia o ograniczonym czasie trwania oraz zdarzenia masowe, w których jest wiele ofiar nazywamy Traumą typu I.

Trauma typu II to trauma złożona - powtarzające się, wielokrotnie zdarzenia (występująca często w przemocy domowej). Mamy też w typologii traumy Traumę typu III. występuje wtedy, gdy osoba zaczęła doświadczać traumy w dzieciństwie i miała ona charakter wielokrotny i długotrwały. Takie długotrwałe doświadczanie dużego stresu mające swój początek w dzieciństwie może prowadzić do zaburzeń w obszarze regulacji emocjonalnej, w obszarze uwagi i świadomości, postrzegania samego siebie, relacji z innymi oraz w systemie znaczeń.

Objawy traumy u dzieci mogą mieć nieco inny wyraz niż u dorosłych. Na co zwrócić uwagę?

• u dzieci powyżej 6 roku życia mogą pojawić się powtarzające się zabawy wskazujące na temat traumatycznego doświadczenia.
• mogą występować przerażające koszmary senne o trudnej do zidentyfikowania treści
• pojawienie się nadpobudliwości i problemów ze snem
• wystąpienie problemów z zachowaniem i koncentracją
• natrętne myśli
• unikanie rzeczy związanych ze zdarzeniem
• na występowanie u niemowląt do 6 miesiąca życia, pobudzenie, nadmiernej reakcji na bodźce, drażliwości, zaburzenia fizjologiczne, wycofanie
• na wzrastającą, po 6 miesiącu życia, ilość reakcji lękowych w nowych sytuacjach, złość, lęk, unikanie poprzez zwiększenie ruchliwości, zaburzenia snu
• starsze dzieci: reakcje na symbole, lęki nocne, reakcja na słowa związane z traumatycznym zdarzeniem

Co ważne, u dzieci częściej traumatyczne doświadczenia są kodowane jako odczucia i wrażenia, które nie przekształcają się w formę narracyjną tj. dziecko nie potrafi ubrać ich w słowa, opowiedzieć. Pamięć tych wydarzeń ma charakter sensoryczno-emocjonalny - wspomnienie wraca w postaci stanu emocjonalnego.

Przede wszystkim musi być dostosowana do wieku/rozwoju dziecka. Praca ta obejmuje:

• psychoedukację
• wzmacnianie pozytywnych zachowań
• naukę relaksacji
• naukę regulacji emocjonalnej
• poprawę konstruktów myślowych
• umiejętność opowiadania o swoim doświadczeniu by ułożyć trudne wspomnienia w spójną historię i odzyskać kontrolę
• ćwiczenie odporności na bodźce przypominające doświadczenia traumatyczne
• praca z rodzicami: wzmacnianie umiejętności rodzicielskich